Wyzwania i Refleksje Spokojny poranek Simchat Torah został nagle zakłócony przez brutalny atak Hamasu. W dniu, który powinien być najradośniejszym ze wszystkich dni w roku, przepełnieni strachem o swoich bliskich siedzieliśmy przed telewizorem patrząc na to co działo się w Izraelu. Często odczuwamy różnicę między “czytaniem”o tragedii, a realnym przeżywaniem niepokoju o naszą przyszłość. Pytanie, dlaczego niektórzy ludzie cierpią, podczas, gdy inni odnoszą sukcesy, jest j

Czytania: 🔹 Tora: Pwt 16,18–21,9 🔹 Haftara: Iz 51,12–52,12 🔹 Brit Chadasza: Dz 3,22–26; Dz 7,37 U kresu swoich dni Mojżesz pokazuje, że trudno go nawet dzisiaj dopasować do naszego modelu tego, co znaczy być przywódcą. Kiedy otrzymuje ostateczną wiadomość, że jego misja dobiega końca i że sam nie wejdzie do ziemi obiecanej, nie załamuje się i nie pogrąża w osobistym kryzysie, choć musiało go to kosztować bardzo wiele. Nie widzimy człowieka skupionego na własnym rozczarowan

Czytania: 🔹 Tora: Pwt 16,18–21,9🔹 Haftara: Iz 51,12–52,12🔹 Brit Chadasza: Mt 5,38–42; 1 Tm 3,1–7 „Gdy wejdziesz do ziemi, którą PAN, twój Bóg, daje ci w posiadanie, weźmiesz ją w posiadanie i zamieszkasz w niej, a potem powiesz: «Ustanowię nad sobą króla, jak wszystkie narody, które są wokół mnie», to ustanowisz nad sobą króla, którego wybierze PAN, twój Bóg.”Pwt 17,14–15 (EIB) Kiedy patrzymy na Słowo Boże, łatwo możemy widzieć je jako zbiór odrębnych historii, wydarzeń, p

Bóg wielki, który pochyla się nad małym Od początku swojego istnienia człowiek zadaje sobie najważniejsze pytania: Kim jestem? Skąd pochodzę? Dokąd zmierzam? Jaki jest sens mojego życia? Odpowiedzi na nie są nierozerwalnie związane z jeszcze jednym pytaniem: Kim jest Bóg? To, jak Go postrzegamy, wpływa na sposób, w jaki patrzymy na samych siebie, na innych ludzi i na otaczający nas świat. Dlatego Tora nie tylko mówi o tym, że Bóg istnieje, ale przede wszystkim objawia, jaki

Podróżując z Jerozolimy w kierunku Jerycha i Morza Martwego, po około 35 kilometrach docieramy do Kasr el-Jehud (hebr. קאסר אל־יהוד) – jednego z najważniejszych miejsc pielgrzymkowych w Izraelu. Położone nad Jordanem, na wschodnim krańcu Pustyni Judzkiej, znajduje się naprzeciwko jordańskiego stanowiska archeologicznego Al-Maghtas, utożsamianego z biblijną Betanią za Jordanem. W tym miejscu Jordan ma zaledwie kilkanaście metrów szerokości, dlatego oba brzegi rzeki są doskonal

Złota Brama – najbardziej tajemnicza brama Jerozolimy Spośród ośmiu bram Starego Miasta Jerozolimy Złota Brama jest bez wątpienia najbardziej tajemnicza. Łączy w sobie historię, archeologię oraz tradycje trzech religii monoteistycznych. Co ciekawe, nawet jej nazwa kryje w sobie zagadkę. Mieszkańcy Jerozolimy od wieków nazywają ją Szar ha-Rachamim (שער הרחמים), czyli Bramą Miłosierdzia. Określenie „Złota Brama” wywodzi się natomiast z tradycji chrześcijańskiej i nie występuje

Wa'etchanan (וָאֶתְחַנַּן – „I błagałem” / „I usilnie prosiłem”) TORA - Księga Powtórzonego Prawa 3:23–7:11 PROROCY (Haftara) - Księga Izajasza 40:1–26 EWANGELIA - Ewangelia Łukasza 3:2–15 Mojżesz ostrzegał synów Izraela, że jeśli odstąpią od Tory i będą oddawać cześć bożkom, utracą to, co otrzymali od Boga. Zostaną wygnani z ziemi Izraela i rozproszeni pośród narodów. Wygnanie nie miało być jednak końcem historii. Nawet wtedy Bóg nie zamykał przed nimi drogi powrotu. Mojżesz

Na zdjęciu widoczne są monumentalne grobowce wykute w skale w Dolinie Cedronu, u podnóża Góry Oliwnej i murów Starego Miasta Jerozolimy. Od ponad dwóch tysięcy lat miejsce to stanowi jedną z najważniejszych nekropolii Jerozolimy. Najbardziej charakterystyczną budowlą jest tzw. Grób Absaloma (Yad Avshalom), pochodzący prawdopodobnie z I wieku n.e. Pomimo swojej nazwy nie jest miejscem pochówku syna króla Dawida, który żył około tysiąc lat wcześniej. Nazwa wywodzi się z później

Na zdjęciu widoczna jest ściana pamięci znajdująca się w kompleksie tradycyjnego Grobu Dawida na Górze Syjon w Jerozolimie. Umieszczono na niej tablice upamiętniające żydowskie społeczności Europy Środkowej i Wschodniej zniszczone podczas Zagłady. Wiele z tablic odnosi się do miast i miasteczek Polski, których żydowskie społeczności przez stulecia współtworzyły historię i kulturę kraju. Można odnaleźć tutaj nazwy miejscowości takich jak Warszawa, Łódź, Lublin, Działoszyn, War

Przedstawione fotografie dokumentują historyczną wizytę cesarza Austro-Węgier Franciszka Józefa I w Jerozolimie w 1869 roku. Cesarz przybył do Ziemi Świętej z okazji uroczystego otwarcia Kanału Sueskiego i stał się pierwszym europejskim monarchą tej rangi, który odwiedził Jerozolimę w czasach nowożytnych. Wizyta miała ogromne znaczenie polityczne i religijne. Władze osmańskie, chcąc odpowiednio przyjąć cesarza, dokonały bezprecedensowego kroku — po raz pierwszy od stuleci wyb

Na zdjęciach widoczny jest południowo-zachodni narożnik Wzgórza Świątynnego oraz monumentalne kamienie leżące u podnóża muru. Są to jedne z najbardziej poruszających świadectw zburzenia Jerozolimy przez wojska rzymskie dowodzone przez Tytusa w 70 roku n.e. Podczas zdobywania miasta Rzymianie zrzucali ogromne bloki kamienne z murów i zabudowań świątynnych na znajdującą się poniżej ulicę pielgrzymów biegnącą wzdłuż zachodniego muru. Do dziś można zobaczyć kamienie leżące dokład

Foto: British Museum Zdobycie Lachisz Przedstawiony relief ukazuje zdobycie miasta Lachisz przez wojska asyryjskiego króla Sennacheryba w 701 r. p.n.e. Wydarzenie to zostało opisane zarówno w źródłach asyryjskich, jak i w Biblii (2 Krl 18–19; Iz 36–37; 2 Krn 32). Relief przedstawia kolejne etapy oblężenia: atak asyryjskich machin oblężniczych, obronę miasta, zdobycie Lachisz, deportację mieszkańców Judy oraz scenę, w której Sennacheryb siedzi na tronie i przyjmuje hołd pokona

Tunele biegnące wzdłuż zachodniego muru Wzgórza Świątynnego pozwalają zobaczyć fragmenty Jerozolimy ukryte przez niemal dwa tysiące lat pod warstwami późniejszej zabudowy miasta. Spacerując nimi można znaleźć się na poziomie ulic, po których poruszali się pielgrzymi przybywający do Świątyni w czasach Drugiej Świątyni. W tunelach zachowały się ogromne kamienie fundamentowe pochodzące z herodiańskiej przebudowy Świątyni. Niektóre z nich należą do największych bloków kamiennych

Przedstawiona rekonstrukcja ukazuje wschodnią część Świątyni Jerozolimskiej z monumentalną Bramą Nikanora, jedną z najważniejszych bram całego kompleksu świątynnego. Prowadziła ona z Dziedzińca Kobiet do Dziedzińca Izraelitów i dalej w kierunku właściwego budynku Świątyni. Według starożytnych źródeł brama słynęła z niezwykłego piękna i wykonanych z brązu wrót, które wyróżniały się spośród pozostałych bram świątynnych. To właśnie tędy przechodzili pielgrzymi i wierni zbliżając

Przedstawiony fragment kamiennej tablicy pochodzi z balustrady (soreg), która wyznaczała granicę pomiędzy Dziedzińcem Pogan a wewnętrznymi częściami Świątyni Jerozolimskiej dostępnymi wyłącznie dla Żydów znajdujących się w stanie rytualnej czystości. Inskrypcja została wykonana w języku greckim – języku powszechnie używanym w świecie śródziemnomorskim I wieku – tak aby była zrozumiała dla pielgrzymów przybywających do Jerozolimy z różnych części Imperium Rzymskiego. Jej treść

Mur południowy był w czasach Drugiej Świątyni głównym wejściem dla pielgrzymów przybywających do Jerozolimy na Pesach, Szawuot i Sukkot. To właśnie tutaj znajdowały się słynne Bramy Chuldy – podwójna i potrójna – przez które tysiące Izraelitów wchodziły na teren świątynnym po wcześniejszym rytualnym oczyszczeniu. Przed wejściami archeolodzy odkryli liczne mykwy, czyli baseny do rytualnych obmyć. Pielgrzymi zanurzali się w nich przed wejściem na święte miejsce, pamiętając słow

Są fragmenty Biblii, które czyta się z łatwością. Są też takie, które budzą pytania i nie pozwalają przejść nad sobą do porządku dziennego. Parsza Pinchas należy właśnie do tej drugiej grupy. Trudno nie odczuwać pewnego napięcia, gdy czytamy, że człowiek zabija dwoje ludzi, a chwilę później Bóg nagradza go „przymierzem pokoju”. Czy przemoc może prowadzić do pokoju? Czy gorliwość usprawiedliwia złamanie obowiązujących zasad? Czy historia Pinchasa jest przykładem do naśladowani

W czasach, gdy po ziemi chodził Mojżesz – największy prorok w historii Izraela – Tora nagle przedstawia nam człowieka, który wydaje się posiadać jeszcze większy autorytet i duchową moc. Jest nim Balaam. Nie należy do Izraela, nie jest częścią przymierza, a jednak królowie wierzą, że jego słowa mogą zmieniać rzeczywistość. Historia Balaka i Balaama jest czymś więcej niż opowieścią o królu i proroku. Pokazuje duchową wojnę, która od wieków toczy się przeciwko Izraelowi i narodo

Dlaczego Szabat poprzedzający Pesach nazywamy „Wielkim Szabatem”? Szabat przed świętem Pesach nazywany jest Szabat HaGadol, co w wolnym tłumaczeniu oznacza „Wielki Szabat”. Dlaczego jednak nosi taką nazwę? Tradycja żydowska nie zachowała jednej, jednoznacznej odpowiedzi. Mędrcy i rabini przedstawili kilka możliwych wyjaśnień. Jedno z nich wskazuje na napływ pielgrzymów do Jerozolimy w czasach Drugiej Świątyni, w tygodniu poprzedzającym Pesach. Inna tradycja mówi, że w Szabat

Podczas swojego ostatniego sederu z uczniami Jeszua wziął macę i wino i powiedział: „To czyńcie na moją pamiątkę.” Podzielił się nimi ze swoimi uczniami. Jedli i pili. Tradycja przekazana przez apostołów wyjaśnia znaczenie tych słów: „Ilekroć bowiem spożywacie ten chleb i pijecie z kielicha, śmierć Pana zwiastujecie, aż przyjdzie” (1 Koryntian 11,26). Ale co chciał, aby uczniowie pamiętali o Nim, gdy jedzą chleb i piją z kielicha? Co oznacza zwiastowanie Jego śmierci aż do Je