„To czyńcie na moją pamiątkę”

Podczas swojego ostatniego sederu z uczniami Jeszua wziął macę i wino i powiedział: „To czyńcie na moją pamiątkę.” Podzielił się nimi ze swoimi uczniami. Jedli i pili. Tradycja przekazana przez apostołów wyjaśnia znaczenie tych słów: „Ilekroć bowiem spożywacie ten chleb i pijecie z kielicha, śmierć Pana zwiastujecie, aż przyjdzie” (1 Koryntian 11,26). Ale co chciał, aby uczniowie pamiętali o Nim, gdy jedzą chleb i piją z kielicha? Co oznacza zwiastowanie Jego śmierci aż do Jego powrotu?

Słowo „Eucharystia” jest transliteracją greckiego słowa eucharisteo, które dosłownie oznacza „dziękować”. W kontekście Nowego Testamentu odnosi się ono do żydowskiej praktyki: 1) wypowiadania błogosławieństwa dziękczynnego przed spożyciem jedzenia lub napoju oraz 2) odmawiania modlitwy błogosławieństwa po posiłku. W czasach apostołów ta modlitwa po posiłku często obejmowała rytualny kielich wina — zwyczaj zachowany w sederze paschalnym i nadal szeroko praktykowany w judaizmie.

To właśnie czytamy w słowach: „I wziął kielich, i podziękowawszy (eucharisteo), podał im, mówiąc: Pijcie z niego wszyscy; to jest krew moja przymierza, która za wielu jest wylana na odpuszczenie grzechów. A powiadam wam: nie będę już pił z tego owocu winnego krzewu aż do dnia, gdy będę go pił z wami na nowo w królestwie Ojca mego” (Mateusza 26,27–29). Paweł nawiązuje do tej modlitwy po posiłku, nazywając ją „kielichem błogosławieństwa”: „Kielich błogosławieństwa, który błogosławimy, czyż nie jest społecznością krwi Mesjasza? Chleb, który łamiemy, czyż nie jest społecznością ciała Mesjasza?” (1 Koryntian 10,16).

Uczta mesjańska

Kluczem do zrozumienia tego rytuału jest zobaczenie go nie tylko w kontekście Pesach, ale — co ważniejsze — w kontekście całej historii, w której Nauczyciel głosił przesłanie Królestwa: „Upamiętajcie się! Przybliżyło się królestwo niebieskie.” Innymi słowy: przestańcie grzeszyć i zacznijcie czynić dobro, bo nadchodzi dzień sądu, w którym Bóg ukarze bezbożnych, a sprawiedliwych nagrodzi. Wyleje swój gniew na narody i bezbożnych, ale wybawi Izrael, zawrze nowe przymierze z narodem żydowskim i wprowadzi erę mesjańską — jeśli Izrael się nawróci.

Jak wiemy, to pokolenie nie posłuchało tego ostrzeżenia. Nadchodzący dzień sądu nie miał być dniem zbawienia dla narodu żydowskiego, ponieważ wobec braku narodowego nawrócenia naród był skazany na zagładę w swoich grzechach wraz z innymi narodami. W obliczu tej sytuacji Jeszua zgodził się zająć miejsce ludu jako cierpiący Sługa z Izajasza 53, który umiera za naród:

„Ponieważ wylał swoją duszę na śmierć i do przestępców został zaliczony, a On poniósł grzech wielu i wstawia się za przestępcami.” (Izajasza 53,12)

Ostrzegał swoich uczniów, że Syn Człowieczy „będzie wydany w ręce ludzi i zabiją Go”, lecz oni tego nie rozumieli. Wiedzieli, że jest Mesjaszem i wierzyli, że przyniesie Królestwo. Oczekiwali, że obejmie tron jako Mesjasz Izraela, pokona narody (Rzym) i zgromadzi sprawiedliwych przy swoim stole — stole Abrahama, Izaaka i Jakuba — na wielkiej uczcie mesjańskiej, zgodnie z tym, co powiedział: „Wielu przyjdzie ze wschodu i zachodu i zasiądą z Abrahamem, Izaakiem i Jakubem w królestwie niebieskim” (Mateusza 8,11).

Pesach przyszłości

Uczniowie spodziewali się tej uczty, idąc z Nim do Jerozolimy. Jednak przy stole sederowym Jeszua rozwiał ich oczekiwania — zapowiedział swoją śmierć. Mimo to zapewnił ich, że ich nadzieja nie jest daremna. Powiedział, że jeszcze będzie z nimi jadł Pesach i pił wino w Królestwie.

Ostatnia Wieczerza musi być rozumiana w kontekście tej przyszłej uczty. Nie jest jedynie rytuałem — jest zapowiedzią rzeczy ostatecznych. Nie dotyczy tylko Pesach przeszłości, ale przede wszystkim Pesach przyszłości.

Religia pamięci

W judaizmie pamięć odgrywa kluczową rolę. Pesach jest pamiątką wyjścia z Egiptu. Szabat przypomina o przymierzu. Przykazania i rytuały są przypomnieniem zobowiązań wobec Boga.

Ale także Bóg „pamięta” — co oznacza, że działa zgodnie ze swoimi obietnicami.

Proste znaczenie

Chleb i kielich są gestem przymierza.

Biorąc je:

• przypominamy śmierć Jeszuy

• prosimy Boga, by „pamiętał” Jego ofiarę

• oczekujemy odkupienia i Królestwa

To właśnie oznacza:

„To czyńcie na moją pamiątkę.”